.st0{fill:#FFFFFF;}

Het tapijt van Bayeux, handwerk uit lang vervlogen tijden 

 augustus 14, 2025

door  Inge

Het Tapijt van Bayeux, een eeuwenoud stripverhaal op stof

Stel je een borduurwerk voor dat zo lang is dat het een hele straat zou kunnen vullen, dat lijkt op een eeuwenoud stripverhaal en zo gedetailleerd is dat je geen moment twijfelt over wat er afgebeeld is.

Dat is het Tapijt van Bayeux, een geborduurd meesterwerk dat bijna duizend jaar geleden gemaakt is.

70 Meter linnen voor één verhaal

De naam Tapijt van Bayeux kan ervoor zorgen dat je denkt dat het iets is voor op de vloer, maar in dit geval gaat het om een wandkleed. Een geborduurde linnen doek van maar liefst 70 meter lang en 50 cm hoog. 

Dit wandkleed vertelt het het verhaal van de Normandische verovering van Engeland in 1066, met alle details, van diplomatieke missies en eedafleggingen tot zeereizen, veldslagen en de dramatische dood van koning Harold tijdens de Slag bij Hastings.

Waar en door wie werd het gemaakt?

Zoals vaak bij dit soort oude dingen is de herkomst niet helemaal duidelijk. Maar veel historici denken dat dit wandkleed rond 1070 in Engeland werd geborduurd. Dat denken ze om de steken die in het werk gebruikt zijn typisch zijn voor de Engelse borduurkunst uit die tijd. Daarbij kun je denken aan de stelensteek en het opgelegde werk (laid work). Waarschijnlijk was bisschop Odo van Bayeux, de halfbroer van Willem de Veroveraar, de opdrachtgever.

Meer dan strijd alleen

Wat dit wandkleed extra leuk maakt, is dat het niet alleen de Normandische verovering laat zien, maar ook dingen uit het gewone dagelijkse leven uit die tijd. Zoals mannen die schepen bouwen, mensen die koken en dieren die langs de randen van het doek kruipen. Zelfs de versieringen aan de boven- en onderrand van het kleed bevatten verrassende, soms grappige en soms moralistische mini-afbeeldingen.

Kleuren en stijl

De wol die gebruikt werd, is geverfd in heldere maar natuurlijke tinten: rood, geel, groen, blauw en zwart. Er is dus een beperkt aantal kleuren gebruikt, maar deze kleuren zijn zo gecombineerd dat er toch een heel rijk en levendig geheel is ontstaan. Ook de afbeeldingen zijn eenvoudig van vorm, wat heel typerend is voor die tijd.

Wat we kunnen leren van dit middeleeuwse borduurwerk

Voor ons als handwerksters is dit borduurwerk een schatkamer aan kennis en inspiratie.

Ondanks het kleine aantal kleuren, de eenvoudige vormgeving van de figuren en het beperkte aantal verschillende steken, maakt het werk een diepe indruk op je als kijker. En misschien is dat juist ook wel te danken aan de eenvoudige vormgeving. Naast natuurlijk het enorme formaat.

In het Tapijt van Bayeux worden alle figuren omlijnd door contourlijnen. Dat maakt de vormen duidelijk en ook van wat verder af goed zichtbaar. Tegenwoordig borduren we vaak alleen de kleurvlakken. In dit werk kun je goed wat het effect is van het borduren van contourlijnen.

Ik weet niet wat voor dingen jij meestal borduurt, maar ik kies eigenlijk altijd voor een statische afbeelding. Vaak voor bloemen of planten, of soms dieren. En die beeld ik dan op een bepaalde manier af. Je zou het kunnen vergelijken met het nemen van een foto. In het Tapijt van Bayeux komen dezelfde figuren meerdere malen terug, en ook steeds anders. Zo ontstaat er een soort stripverhaal en krijg je het gevoel dat je de beweging ook mee beleeft. Dat is een heel andere manier van dingen weergeven en kan juist ook veel sfeer toevoegen aan je werk.

Veel borduurpatronen hebben een rand om het hoofdonderwerp heen. Vaak bestaat die rand alleen uit mooie afbeeldingen in eenzelfde stijl als het hoofdonderwerp. Bij het Tapijt van Bayeux is er voor de sierrand gekozen voor afbeeldingen met een symboliek, die het werk ondersteunen en daardoor het verhaal versterken.

5 Ideeën om je te laten inspireren door het Tapijt van Bayeux

  1. Experimenteer met een beperkt aantal kleuren en met een beperkt aantal verschillende steken. Of onderzoek een om juist andere steken te gebruiken dan je gewend bent om te zien welk effect dat op je werk heeft.
  2. Kies een voor een andere stijl van je figuren. Zo kun je je bijvoorbeeld laten inspireren door de middeleeuwse vormgeving van het Tapijt van Bayeux.
  3. Probeer met en zonder contourlijn borduren uit om het verschil te onderzoeken en om te ontdekken wat jij het mooist vindt en het leukst om te doen.
  4. Borduur dezelfde figuur meerdere keren en steeds een beetje anders, zodat er een verhaal ontstaat.
  5. Maak je een sierrand rond je werk? Kijk dan een wat voor afbeelding je daarvoor kunt kiezen, zodat de hoofdafbeelding nog beter tot haar recht komt.

Maak je eigen mini-wandtapijt

Het is ontzetten leuk om zelf ook een borduurwerk te maken dat een verhaal vertelt, geïnspireerd op het Tapijt de Bayeux. Dat hoeft natuurlijk geen 70 meter lang te worden. Als je belangrijkste figuur een aantal keer afbeeldt en zo dat er een transformatie te zien is ten opzichte van de eerdere afbeelding, dan ben je er al. En je kunt het natuurlijk zo klein of zo groot maken als je zelf wil.

Je kunt je borduurlinnen net als het Tapijt van Bayeux verdelen in een aantal kleinere vlakken, en die vlakken kun je verdelen door een sierrand te maken tussen de afbeeldingen in.

Het is fijn om met stofkrijt de afbeelding die je wilt borduren eerst op het borduurlinnen te tekenen. Zo heb je houvast tijdens het werken.

Kies vervolgens een beperkt aantal kleuren, een klein aantal verschillende soorten steken en bedenk of je je figuren met of zonder contourlijnen wilt borduren. 

Voeg tot slot een sierrand toe en verwerk daar dingen in die een relatie hebben met de rest van je werk.

En... zoals er in het Tapijt van Bayeux afbeeldingen zijn waarvan niemand weet wat ze betekenen, zo kun je in je eigen werk natuurlijk ook heel persoonlijke symbolen verwerken.

Het resultaat is een klein textielverhaal dat je kunt inlijsten, cadeau kunt geven of kunt bewaren als persoonlijke herinnering.

En het is ook ontzettend leuk om op deze manier een soort dagboek te borduren.

Borduurwerk is veel meer dan een mooie versiering

Aan het Tapijt van Bayeux kun je heel goed zien dat borduurwerk veel meer kan zijn dan alleen decoratie. Het kan een manier zijn om je herinneren vast te leggen voor later, om een verhaal te vertellen en door te geven aan volgende generaties of om de dingen die je meemaakt een plek te geven.

Ik ben heel benieuwd of jij na het lezen van dit artikel een leuk idee hebt gekregen om zelf iets te maken. Als dat zo is, deel het dan hieronder in de reacties. Zo kunnen we elkaar inspireren.

Inge schuurmans

Handwerkster (en meer)

Als kind al was ik graag met mijn handen bezig. Textiel en wol waren mijn favoriete materialen. Ik bedacht vaak zelf wat ik wilde maken en zocht dan naar manieren om mijn ideeën vorm te geven.

Handwerken werd een onmisbaar deel van mijn leven. Eigenlijk is er niet zo heel veel veranderd. Van het een kwam het ander en mijn hobby werd mijn beroep.

{"email":"Email address invalid","url":"Website address invalid","required":"Required field missing"}

Gratis patroon knuffelpopje

Ontdek hoe fijn het is om met aandacht en liefde iets moois te maken.

En ontvang daarna elke week een handwerkidee in je inbox voor sfeer, rust en ritme.

Dit is mijn geschenk voor jou.

>